تعريف نموده‌اند اشكال شده كه اگر منظور از « زوال » ، معناى لازم آن باشد يعنى « نبودن » ، پس لفظ « مثل » زايد است و اگر معناى متعدى آن مورد نظر است ، ( يعنى : نابود ساختن ) ، بنابراين افزودن كلمهء « مثل » ، هيچ مشكلى را حلّ نمىنمايد « 1 » . 3 - برخى از پژوهشگران معاصر ، بر تعريف « هشتم » « 2 » ضمن تأييد آن خرده گرفته و مىگويند : « تمّامى احكامى را كه به موجب ارتفاع موضوع خارجى آنها ، برداشته مىشود ، از ذيل تعريف « نسخ » بيرون مىرود ؛ چون ارتفاع وجوب حج ، با پايان يافتن « اشهر معلومات » و ارتفاع وجوب صوم ، به دخول شب و يا اتمام ماه رمضان و يا مانند ارتفاع مالكيت شخصى ، نسبت به اموالش هنگام مرگ و . . . نسخ ناميده نمىشوند » و در امكان و وقوع اين نسخ از ارتفاع احكام ، هيچ‌گونه اشكالى وجود ندارد . اما بايد دانست كه ارتفاع چنين احكامى هيچ ارتباطى به مسأله « نسخ » ندارد و جواز و وقوع آنها در شريعت اسلامى نيز مورد اتفاق همگان است . آرى ، هرگاه جعل و ثبوت حكمى ( نه در عالم خارج و محمول بر موضوع خارجى ) كه در عالم « تشريع و انشاء » تحقق يابد ، حكم در چنين مرحله‌اى در شكل قضيهء حقيقيه جعل گردد ، آن طور كه در « جعل و ثبوت » آن ، هيچ‌گونه فرقى ميان وجود موضوع آن در خارج و عدم آن ، نباشد ، يعنى قوام حكم بنابر فرض وجود موضوع ، محقق گردد ، بديهى است كه رفع چنين حكمى در چنين مرحله‌اى ممكن نخواهد بود مگر به وسيلهء « نسخ » . بنابراين ، شايسته آن است كه در تعريف مزبور ، قيد « فى التشريع و الانشاء » افزوده شود ، يعنى اين تعريف به صورت ذيل تكميل شود :

--> نكرد ولى مقدمه‌اى مفصل در علم اصول دارد . و برخى ديگر از آثار وى عبارت است از « منتقى الجمان ، حاشيه بر استبصار و تهذيب ، شيخ الطائفه طوسى و التحرير الطاووسى و . . . صاحب معالم ، در سال ( 1011 ه . ق ) در سن 52 سالگى در جبل عامل ( بيروت ) درگذشت ( ر . ك : مقدمه كتاب مزبور كه توسط ناشر به نگارش كشيده شده است ) . ( 1 ) محمد ابراهيم جناتى ، همان . ( 2 ) تعريف علامه فقيد آيت اللّه العظمى خوئى - قدس سره الشريف - منظور است .